ข้อมูลทั่วไป

1. ความเป็นมา

อุบลราชธานีราชธานีแห่งภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้ชื่อว่าเป็นเมืองดอกบัวอันมีแม่น้ำมูลแม่น้ำชีไหลพาดผ่านดุจเสมือนเส้นชีวิตของชาวเมืองในสมัยก่อนกรุงรัตนโกสินทร์ท้าวคำผงท้าวทิศพรหม และท้าวก่ำบุตรพระวอพระตาหนีภัยสงคราม“พระเจ้าสิริบุญสาร”

เจ้าแห่งนครเวียงจันทน์เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภาร

ของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชและในสมัยนั้น

เมืองอุบลราชธานียังเป็นเพียงชุมชนที่กลุ่มชนอพยพ

เข้ามาตั้งถิ่นฐานอยู่ที่เวียงดอนกองแขวงจำปาศักดิ์

เท่านั้นยังไม่ได้สถาปนาเป็นเมืองอุบลราชธานีจนถึง

สิ้นรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชและในสมัย

กรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้นพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

ทรงมีพระราชประสงค์ที่จะรวมพลเมืองเพื่อเป็นกำลังของประเทศ

โดยทรงมีพระราชกำหนดว่าหากเจ้าเมืองใดหรือบุคคลใดรวมไพร่พลได้มากตั้งเมืองเป็นปึกแผ่นมั่นคงก็จะได้รับโปรดเกล้าฯแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองพระปทุมสุรราช (ท้าวคำผง) จึงอพยพครอบครัวไพร่พลจากเวียงดอนกองมาตั้งหลักแหล่งบริเวณห้วยแจระแมจนต่อมาพระปทุมสุรราช สามารถยกทัพปราบกบฏได้ชัยชนะพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจึงโปรดเกล้าแต่งตั้งพระปทุมสุรราชเป็นพระปทุมวรราช
สุริยวงศ์ครองเมืองอุบลราชธานีและเป็นเจ้าเมืองคนแรกของอุบลราชธานีให้ยกฐานะบ้านแจระแมขึ้นเป็น“เมืองอุบลราชธานี”ในปีพ.ศ. 2335 และภายหลังได้ย้ายไปตั้งเมืองใหม่ที่“ดงอู่ผึ้ง”อันเป็นที่ตั้งเมืองอุบลราชธานีในปัจจุบันเหตุที่มี“ราชธานี”ต่อท้ายนั้นเป็นเพราะว่ามีเจ้าเมืองสืบต่อมาถึง4 คนและในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้นจังหวัดอุบลราชธานีมีฐานะเป็นเมืองสำคัญเมืองหนึ่งเป็นที่ตั้งกองบัญชาการมณฑลอีสานมาโดยตลอดจนถึงรัชกาลพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวในปีพ.ศ.2468 ได้มีการยุบเลิกมณฑลอุบลราชธานีจึงนับได้ว่าจังหวัดอุบลราชธานีได้รับการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงจนกลายเป็นจังหวัดที่มีความเจริญก้าวหน้าทัดเทียมจังหวัดต่างๆของไทยหลายจังหวัด

2. อาณาเขต

ทิศเหนือ ติดต่อกับ จังหวัดอำนาจเจริญ และ ประเทศลาว

ทิศตะวันออก ติดต่อกับ แขวงจำปาศักดิ์ (ประเทศลาว) โดยพรมแดนบางช่วงใช้ แม่น้ำโขง เป็นตัวกำหนด

ทิศใต้ ติดต่อกับ จังหวัดพระวิหาร (ประเทศกัมพูชา)

ทิศตะวันตก ติดต่อกับ จังหวัดศรีสะเกษ และ จังหวัดยโสธร

แนวพรมแดนติดต่อกับประเทศลาวและกัมพูชา รวมความยาวประมาณ 428 กิโลเมตร ติดต่อกับประเทศลาว 361 กิโลเมตร (จากอำเภอเขมราฐถึงอำเภอน้ำยืน ติดต่อกับแขวงสุวรรณเขต แขวงสาละวัน และแขวงจำปาศักดิ์ ติดต่อกับประเทศกัมพูชา 67 กิโลเมตร (อำเภอน้ำยืน ติดต่อกับจังหวัดพระวิหาร ประเทศกัมพูชา)

3. ด้านการปกครอง

แบ่งการปกครองออกเป็น 25 อำเภอ  219ตำบล2,646 หมู่บ้านมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ทั้งหมด 239 องค์กรแบ่งออกเป็น 1 เทศบาลนคร 4 เทศบาลเมือง 39 เทศบาลตำบล 1 องค์การบริหาร
ส่วนจังหวัด และ 194 องค์การบริหารส่วนตำบลจำนวนครัวเรือน 374,108 ครัวเรือนประชากรรวมทั้งสิ้น  1,142,050 คน  แบ่งเป็นชาย 568,308 คนหญิง573,742 คน

ตารางจำแนกประชากร/ครัวเรือน รายอำเภอ(ข้อมูล จปฐ. ปี 2560 จ. อุบลฯ)

ที่ อำเภอ จำนวนครัวเรือน เพศชาย (คน) เพศหญิง (คน) รวม (คน)
1 อำเภอกุดข้าวปุ้น 7,602 11,577 11,680 23,257
2 อำเภอเขมราฐ 14,661 18,254 17,964 36,218
3 อำเภอเขื่องใน 24,201 38,765 41,152 79,917
4 อำเภอโขงเจียม 7,024 7,743 6,741 14,484
5 อำเภอดอนมดแดง 5,362 9,200 9,405 18,605
6 อำเภอเดชอุดม 32,686 54,721 55,300 110,021
7 อำเภอตระการพืชผล 24,861 42,011 43,256 85,267
8 อำเภอตาลสุม 6,629 10,957 11,138 22,095
9 อำเภอทุ่งศรีอุดม 5,099 9,089 8,960 18,049
10 อำเภอนาจะหลวย 11,043 17,925 17,241 35,166
11 อำเภอนาตาล 7,550 8,473 8,114 16,587
12 อำเภอนาเยีย 5,675 10,379 10,065 20,444
13 อำเภอน้ำขุ่น 6,202 12,226 11,924 24,150
14 อำเภอน้ำยืน 15,195 22,612 20,816 43,428
15 อำเภอบุณฑริก 17,739 24,741 22,903 47,644
16 อำเภอพิบูลมังสาหาร 26,816 39,704 39,533 79,237
17 อำเภอโพธิ์ไทร 8,615 11,300 11,231 22,531
18 อำเภอม่วงสามสิบ 19,027 30,820 31,875 62,695
19 อำเภอเมืองอุบลราชธานี 47,497 55,778 59,877 115,655
20 อำเภอวารินชำราบ 29,907 48,407 50,883 99,290
21 อำเภอศรีเมืองใหม่ 15,563 24,093 24,296 48,389
22 อำเภอสว่างวีระวงศ์ 5,939 9,971 10,136 20,107
23 อำเภอสำโรง 12,460 22,842 22,845 45,687
24 อำเภอสิรินธร 11,070 17,690 17,136 34,826
25 อำเภอเหล่าเสือโก้ก 5,685 9,030 9,271 18,301
รวม 374,108 568,308 573,742 1,142,050

ตารางจำแนกประชากรตามข่วงอายุ(ข้อมูล จปฐ. ปี 2560 จ. อุบลฯ)    

ชวงอายุ เพศชาย เพศหญิง รวม
คน รอยละ คน รอยละ คน รอยละ
1 เดือน ถึง 5 เดือน 1,953 0.17 1,823 0.16 3,776 0.33
6 เดือน ถึง 1 ปี 0 เดือน 3,376 0.30 3,305 0.29 6,681 0.59
1 ปี 1 เดือน – 2 ปี 6,708 0.59 6,321 0.55 13,029 1.14
3 ปี – 5 ปี 18,697 1.64 17,579 1.54 36,276 3.18
6 ปี – 12 ปี 50,268 4.40 47,099 4.12 97,367 8.53
13 ปี – 14 ปี 15,426 1.35 14,572 1.28 29,998 2.63
15 ปี – 18 ปี 31,070 2.72 30,485 2.67 61,555 5.39
19 ปี – 25 ปี 53,809 4.71 53,192 4.66 107,001 9.37
26 ปี – 34 ปี 64,727 5.67 64,840 5.68 129,567 11.35
35 ปี – 49 ปี 143,803 12.59 145,985 12.78 289,788 25.37
50 ปี – 59 ปี 85,593 7.49 85,419 7.48 171,012 14.97
60 ปี ขึ้นไป 92,878 8.13 103,122 9.03 196,000 17.16
รวม 568,308 49.76 573,742 50.24 1,142,050 100.00

4. ด้านการศึกษา

    ตารางจำแนกประชากรตามระดับการศึกษา (ข้อมูล จปฐ. ปี 2560 จ. อุบลฯ)       

การศึกษา เพศชาย เพศหญิง รวม
คน รอยละ คน รอยละ คน รอยละ
ไมเคยศึกษา 15,135 1.33 14,899 1.30 30,034 2.63
อนุบาล/ศูนยเด็กเล็ก 21,748 1.90 20,555 1.80 42,303 3.70
ต่ำกวาชั้นประถมฯ (ป.4, ป.7, ป.6) 20,337 1.78 20,180 1.77 40,517 3.55
ประถมฯ (ป.4, ป.7, ป.6) 293,859 25.73 297,058 26.01 590,917 51.74
ม.ตน (มศ.1-3 หรือ ม.1-3) 105,401 9.23 91,038 7.97 196,439 17.20
ม.ปลาย(มศ.4-5 หรือม.4-6หรือ ปวช.) 67,943 5.95 73,055 6.40 140,998 12.35
อนุปริญญา หรือเทียบเทา หรือ ปวส. 12,686 1.11 11,522 1.01 24,208 2.12
ป.ตรี หรือเทียบเทา 28,765 2.52 42,439 3.72 71,204 6.23
สูงกวาปริญญาตรี 2,434 0.21 2,996 0.26 5,430 0.48
รวม 568,308 49.76 573,742 50.24 1,142,050 100

5. ด้านศาสนา

ตารางจำแนกประชากรตามศาสนา(ข้อมูล จปฐ. ปี 2560 จ. อุบลฯ)

ศาสนา เพศชาย เพศหญิง รวม
คน ร้อยละ คน ร้อยละ คน ร้อยละ
พุทธ 565,398 49.51 570,648 49.97 1,136,046 99.47
คริสต์ 2,784 0.24 2,978 0.26 5,762 0.50
อิสลาม 59 0.01 48 0.00 107 0.01
ซิกส์ 6 0.00 7 0.00 13 0.00
ฮินดู 2 0.00 2 0.00 4 0.00
อื่นๆ 59 0.01 59 0.01 118 0.01
รวม 568,308 49.76 573,742 50.24 1,142,050 100

6. ด้านการประกอบอาชีพ

ตารางจำแนกประชากรตามการประกอบอาชีพ(ข้อมูล จปฐ. ปี 2560 จ. อุบลฯ)

ประเภทอาชีพ เพศชาย เพศหญิง รวม
คน รอยละ คน รอยละ คน รอยละ
กําลังศึกษา 112,490 9.85 116,177 10.17 228,667 20.02
ไมมีอาชีพ 20,970 1.84 25,295 2.21 46,265 4.05
เกษตร-ทํานา 258,241 22.61 257,658 22.56 515,899 45.17
เกษตร-ทําไร 8,527 0.75 7,244 0.63 15,771 1.38
เกษตร-ทําสวน 2,053 0.18 1,982 0.17 4,035 0.35
เกษตร-ประมง 565 0.05 196 0.02 761 0.07
เกษตร-ปศุสัตว 179 0.02 116 0.01 295 0.03
พนักงาน-รับราชการ 18,561 1.63 18,515 1.62 37,076 3.25
พนักงาน-รัฐวิสาหกิจ 1,226 0.11 1,229 0.11 2,455 0.21
พนักงานบริษัท 5,654 0.50 6,725 0.59 12,379 1.08
รับจางทั่วไป 101,772 8.91 86,326 7.56 188,098 16.47
คาขาย 15,458 1.35 25,033 2.19 40,491 3.55
ธุรกิจสวนตัว 6,657 0.58 6,345 0.56 13,002 1.14
อาชีพอื่นๆ 15,955 1.40 20,901 1.83 36,856 3.23
รวม 568,308 49.76 573,742 50.24 1,142,050 100.00

7. ด้านอุตสาหกรรม

ตารางแสดงประเภทโรงงานอุตสาหกรรมที่ประกอบการมากที่สุด(ข้อมูลจากแผนพัฒนาจังหวัด ปี 2561-2564)

ที่ ประกอบกิจการ จำนวนโรงงาน เงินลงทุน(ล้านบาท) คนงาน (คน)
1 ซ่อม เคาะ พ่นสีรถยนต์ 145 2,319.33 1,398
2 ทำวงกบประตู-หน้าต่าง 84 359.07 749
3 ทำมันเส้น 78 1,202.20 344
4 สีข้าว 62 3,783.98 787
5 ทำผลิตภัณฑ์คอนกรีต 64 501.99 521
6 ทำเครื่องเรือนและเครื่องตกแต่ง 55 102.21 359
7 กลึงและเชื่อมโลหะ 49 73.4 177
8 ซ่อมเครื่องยนต์ 33 31.32 142
9 ดูดทราย 41 174.50 639
10 ขุดตักดิน หิน กรวด หรือทราย 28 405.43 87

คุณภาพชีวิตของคนจังหวัดอุบลราชธานี (ข้อมูลความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.) ปี 2560)

หมวดที่ 1สุขภาพดีมี 7 ตัวชี้วัด

ตัวชี้วัดที่คนจังหวัดอุบลราชธานีไม่ผ่านเกณฑ์สูงสุดภาพจังหวัดได้แก่เด็กแรกเกิดไม่ได้กินนมแม่อย่างเดียวอย่างน้อย 6 เดือนแรกติดต่อกันไม่ผ่านเกณฑ์ 51 คนคิดเป็นร้อยละ 1.51

หมวดที่ 3การศึกษามี 5 ตัวชี้วัด

ตัวชี้วัดที่คนไทยไม่ผ่านเกณฑ์สูงสุดภาพรวมจังหวัดได้แก่เด็กอายุ 6-14 ปีได้รับการศึกษา
ภาคบังคับ 9 ปีไม่ผ่านเกณฑ์ 8,019 คนคิดเป็นร้อยละ 6.29

หมวดที่ 4การมีงานทำและรายได้มี 4 ตัวชี้วัด

ตัวชี้วัดที่คนจังหวัดอุบลราชธานีไม่ผ่านเกณฑ์สูงสุดภาพรวมจังหวัดได้แก่ครัวเรือนมีการเก็บออมไม่ผ่านเกณฑ์ 46,669 ครัวเรือนคิดเป็นร้อยละ 12.47

หมวดที่ 5ปลูกฝังค่านิยมไทย (คนไทยประพฤติดีและมีคุณธรรม) มี 8 ตัวชี้วัด

ตัวชี้วัดที่คนจังหวัดอุบลราชธานีไม่ผ่านเกณฑ์สูงสุดภาพรวมจังหวัดได้แก่คนในครัวเรือนสูบบุหรี่ไม่ผ่านเกณฑ์ 82,407 คนคิดเป็นร้อยละ 7.22